roszę też zauważyć, że nazwa wsi od wieków zmieniła się bardzo nieznacznie, nie licząc okresu, gdy została zniemczona. (Chrzelicz 1316, Chrzelicz 1388, Chrzelicz 1430, Chrzelicz 1433, zu Chrzelicz 1443, Chrzelitze 1531, Krzelicz 1564, Krzelicz 1566, Chrzelicz, Chrzeliczen 1571, ex pago Chrzelice 1679, Chrzelitz 1736, z Chrzelic, Chrzelitz 1743, Chrzeliz 1784, aus Krzeliz 1791, in Krzelitz 1794/1795, Chrzelitz, Chrzelice 1845, Schelitz / Chrzelitze zamiennie od XIX wieku do 1945 r, Chrzelice od 1945. W gwarze Kšielice, w pisowni kiedyś często Krzelice).

hcąc jednak w pełni poznać historyczne aspekty powstania nazwy wsi, trzeba sięgnąć do ludowych podań, z których przytoczę trzy wersje. Niestety, dwie ostatnie nie wytrzymują próby czasu pozostania tym jedynym, faktycznym i rzeczywistym źródłem, z którego wywodzi swe korzenie nazwa wsi, zaś, co do pierwszej, to uważam, że miałaby ona dużą szansę zostać główną wersją źródłową, gdyby nie odmienny punkt widzenia historyków oraz odszukane niedawno nowe materiały. Trudno jeszcze w chwili obecnej ustalić czy rzeczywiście istnieją jakieś powiązania pomiędzy którąś z tych wersji a nazwą wsi, ale badania trwają. Trzeba jeszcze pamiętać, że przy nazwach miejscowości bardzo ważne jest ustalenie daty powstania samej osady i oddzielenie tego faktu od okresu powstania jej nazwy, gdyż daty te na ogół nie pokrywają się ze sobą. Przekonało się o tym już wielu onomastów (gr. onoma - nazwa, imię; specjalista w dziedzinie nazw geograficznych i osobowych) przy próbach szczegółowej interpretacji nazw, gdy okazało się, że sporo dawnych nazw terenowych stało się wtórnie nazwami osad i dopiero wtedy fakt taki został odnotowany w dawnych kronikach lub innych dokumentach.

Przejdźmy teraz do trzech wspomnianych już legend, które zamieszczam poniżej;

• Pierwsza z nich wywodzi nazwę od starosłowiańskiego słowa chrzcielnica (chrzcielnia), chrzcić (krzcić, chrscic, chrzczę, krzczę) lub chrzest ( krzest, krztu, krzsta). Oparta jest na motywach legendy o dwóch misjonarzach braciach, świętym Cyrylu (826-869 pierwotnie Konstantyn, dopiero po wstąpieniu do klasztoru przybrał imię Cyryl) i świętym Metodym (815-885), którzy znacząco przyczynili się do wprowadzenia ziem słowiańskich w krąg kultury chrześcijańskiej. Na prośbę księcia morawskiego Rościsława w 863 roku udali się na Morawy, aby szerzyć tam chrześcijaństwo. By jednak tego dokonać w języku zrozumiałym dla mieszkańców tych ziem (brak znaków oddających dźwięki języka słowiańskiego), św. Cyryl stworzył alfabet pisma staro-cerkiewno-słowiańskiego tzw. głagolicę. W tym właśnie okresie wg legendy obaj bracia z Moraw zawędrowali aż na nasze ziemie gdzie mieli udzielać nauk oraz chrztu chrzelickiej i okolicznej ludności. Czynili to najprawdopodobniej na terenie starego grodziska, gdzie później stanął gotycki zamek będący już dzisiaj tylko ruiną otoczoną małym, zaniedbanym parkiem krajobrazowym. Gdy mówimy już o świętym Cyrylu i Metodym, to należy pamiętać, pomijając oczywiście kwestię nazwy wsi, że ich działalność odegrała niezwykle ważną rolę w kulturze Słowian gdyż zapoczątkowała m.in. rozwój języka i piśmiennictwa, dzięki czemu ich dokonania są wciąż żywe we współczesnym świecie. Być może poprzez tę piękną legendę tutejsza ludność kultywuje pamięć o braciach i dawnych wydarzeniach, tak jak to czyni praktycznie cała Europa. Przykładem niech będzie organizacja UNESCO, pod protektoratem której w roku 1969 na całym świecie obchodzono 1100 rocznicę śmierci Cyryla. Ich dokonania docenił nawet papież Jan Paweł II w 1980 roku, uznając obu świętych za patronów Europy. Historię związaną z wydarzeniami sprzed ponad 1100 lat opisuje także Rafał Urban (śląski pisarz i gawędziarz żyjący w latach 1893-1972) w swoim opowiadaniu "O popowym lasku i chrzcelickim zamku", gdzie m.in. czytamy: " Ochrzcili Ślązaków i Krakowiaków jako pierwszych ze wszystkich Polaków. A żeby ochrzcić dokładnie tych nie okrzesanych i nie umytych dzikusów, kazali budować na chrzcielickim zamku, który wtedy jeszcze drewnianym grodziskiem był i zgoła inaczej się nazywał, studnię szeroką i murowaną. Nazywa się taka studnia baptysterion, czyli chrzcielnica. A stąd właśnie te Chrzcielnice pochodzą. Bo Chrzcielice to znaczy chrzciciele". Ponad cztery wieki później w miejscu tym stanęła potężna wieża obronna, która kryła w swoich fundamentach ową studnię aż do jej ponownego "odkrycia" pod koniec XX wieku. Pozostając przy temacie chrztu, przytoczę jako ciekawostkę pewien wierszyk, związany z chrztem, który podobno pozwalał w czasach zaborów sprawdzić tożsamość "polonusa":..."Po mszy ksiądz Chrzciciel przy chrzcielniczce chrzestem chrześciańskiem chrześniczków chrzci, ksiądz chrześniczka a chrześniczek chrześnioka kropi...".
  
  

• Druga wywodzi nazwę od oskrzeli ryb ( skrzela, oskrzele, skrzele, krzele), które od wieków stanowiły główny składnik zaopatrzenia mieszkańców w żywność oraz towar handlowy. Sprzyjały zresztą temu wielkie stawy okalające wieś i obfitujące w ryby. Dlatego też nie jest chyba zbiegiem okoliczności fakt, że właśnie ryba i dwóch rybaków stanowi główny motyw herbu lub pieczęci tej miejscowości (od sierpnia 2001 roku pieczęć ponownie funkcjonuje w sołectwie).
  
  

• Trzecia natomiast, według mieszkańców wywodzi nazwę wsi od słowa krzewy (krze, krzy, krzew, - Krzelice), które gęsto kiedyś porastały okolice wioski, głównie jednak brzegi okalających ją stawów.